Muziekkring Enkhuizen

Hét podium voor kamermuziek in West-Friesland

Sinds 1946

Gehoord, gezien en beleefd in de Nutszaal

Concert  door Musica ad Rhenum op dinsdag 17 maart 2015

 

Toen ik de Nutszaal betrad stond daar in alle glorie en schoonheid een fraai klavecimbel op het podium. Daaraan zou plaatsnemen bij het begin van het concertoptreden Michael Borgstede, terwijl Job ter Haar de vroege Nederlandse barokcello van Pieter Rombouts (17de eeuw) zou bespelen. Jed Wentz op de traverso zou het trio completeren. Om de beurt vertelden de leden iets over componist of instrument, hetgeen beslist belangwekkend genoemd kan worden. Alleen al de spreuken op het schitterend instrument intrigeerden velen. Op de omhoog gezette klep stond aan de binnenzijde de volgende Latijnse tekst: OMNIA SIC TRANSEUNT UT REVERANTUR,  hetgeen betekent: Zo gaan alle dingen voorbij, dat zij mogen terugkeren. Het blijkt een citaat uit  de Epistola (XXIV) van Seneca te zijn. Elders op het instrument stond: VINUM ET MUSICA LAETIFICANT COR:  Wijn en Muziek strelen het hart.  Dat komt uit de koker van de Franse schrijver Rabelais. Op deze manier hadden de bezoekers al een hele serie wijsheden achter de kiezen voordat het concert ook maar was begonnen.

 

Op het menu stonden barokwerken van Leclair, Locatelli, Geminiani en Händel in verschillende samenstelling te spelen. Maar het meest natuurlijk gedrieën. Het was geen spectaculair concert met toeters, bellen en hoempa pa en zonder vuurpijlen en ander vuurwerk. Maar het werd een schitterende muzikale ervaring waarvan je zou wensen dat je die dagelijks zou mogen overkomen. Begonnen werd met de Sonate in e klein van Jean Marie Leclair, Frans barokcomponist, die kort in Den Haag gewerkt heeft als dirigent. Bezocht ook de in Amsterdam wonende Locatelli meermalen. Hij was een beroemd vioolvirtuoos  en componist en vond dat zijn vioolsonates ook op traverso mochten worden uitgevoerd. Dolce andante: Lenteklanken! Vogelgekweel! Mooie gevoelige trillers, charmante muziek die fraai begeleid werd door cellist en klavecinist.  Leclair bracht ooit zijn musici tot wanhoop door ongebreidelde fantasieën in zijn spelen te vervlechten. “Dat ga ik straks ook doen,” zei Jed Wentz. Maar dat bleek gelukkig voor hen mee te vallen. Allemanda: Vrolijk en dansant, virtuoos gespeeld op de als fluweel klinkende traverso. Ritmisch interessante passages, waarbij de begeleidenden een prominente rol speelden. Sarabanda: Ingetogen klanken, gedragen. In het hoge register toonde Wentz zijn meesterschap: beheerst, loepzuiver en geresigneerd: prachtig! Minuetto: Een stevig thema met mooie omspelingen van de fluitist. De traverso is de onbetwiste nr. 1 in het trio, hoezeer  anderen ook fraai ondersteunden.

 

Francesco Geminiani werd ooit ontslagen in Napels vanwege verregaande variatiezucht en ongelooflijk uit de maat spelen…Maar toch: hij  studeerde  bij Corelli en Alessandro Scarlatti… Hij vertrok naar Engeland, trad voor Koning George op en werd daarbij begeleid door… Händel (in 1715). Het werk voor cello en klavecimbel was de Sonate in d klein voor cello en Basso continuo. Andante: Een mooi zangerig stuk met aparte ritmische variabelen. Presto: Wat een spetterend stuk muziek. Gaf geweldige energie en een had een hoog gehalte aan virtuositeit voor beide spelers. Adagio: Bezonnen, bezonken, ingekeerde muziek. Allegro: Een krachtig en opgewekt stuk. Apart dat je bij de cello het vibrato niet miste. De sonoor zingende stem van de cello  deed je dat vergeten.  Voor de pauze kreeg het aandachtige en duidelijk genietende publiek nog de Fluitsonate in F groot van Pietro Antonio Locatelli te horen. Deze bijzondere componist werd de Italiaanse Hollander genoemd omdat hij sedert 1721 tot zijn dood in 1764  in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (Amsterdam) woonde en werkte. Al zijn muziek is in Amsterdam en Leiden uitgegeven. Locatelli, vioolvirtuoos: over hem werd verteld dat hij zo mooi en hoog kon spelen dat door zijn spel ooit een kanarie van zijn stokje dood neerviel… Largo: Ingetogen en zacht, vleiend, fraaie trillers. Vivace: Opgewekt, vrolijk met speelse begeleiding. Spits gespeeld met een verrassend herhaald slot. Cantabile: de lange lijnen waarover  inleider Wentz sprak kwamen hier volledig  tot hun recht en aan het licht. Licht en helder spel, een feest voor oor en oog door zijn zangerigheid. Een snel slotdeel: Actie in de muziek! Een heerlijke afsluiting.

 

Na de Pauze kwam nogmaals Locatelli aan het “woord”: Geen duivel zoals van hem gezegd zou zijn, meer als een engel! Largo: Een arcadisch begin, zoetvloeiend als een beekje  stromend langs grazige weiden. Allegro: Opgewekt hipten de klanken van traverso, cello en klavecimbel over het podium, als parmantige mezen en vinken en zó de zaal in.  Andante: Melodieuze en  elegante muziek. Presto: Als een waterval vielen de toontjes over het voetlicht, perfect begeleid door Borgstede en Ter Haar.

 

Klavecinist  Borgstede liet in de Sonate in E groot van George Frederic Händel ons genieten van fijnzinnig en doorwrocht spel. Na de Prelude de Allemande, volgens Borgstede een der mooiste werken van de componist. De Courante, een bravourestuk : snelle en  virtuoze passages die naar een sterke climax voerden. Air met variaties: Volgens de verhalen pikte Handel dit  thema op toen hij een zingende smid hoorde. Ik meende echter dat het uit het Notenbüchlein voor Anna Magdalena Bach kwam…De variazione waren er niet minder mooi om! De chaconne kwam te vervallen.

 

Tenslotte nogmaals Leclair  de Sonate in G groot. Andante: deze lieflijke fluitmuziek wijst in niets op het gruwelijk einde van Leclair die in zijn huis in Parijs vermoord werd op 22 oktober 1764. De moord is nooit geheel opgehelderd…(Wellicht begaan door een jaloerse neef?)  Heerlijke vogeltrillers deden de oren krullen van genot. Allegro: Een opgewekt stuk dat menig glimlach om de lippen van het aandachtige publiek toverde. Gavotte: Een contemplatief stuk in mineur dat min of meer filosofisch getinte overpeinzingen over leven en dood  losmaakte. Een gracieus vervolg deed het voorgaande alweer vergeten totdat de reprise inzette…Allegro: Vogelgekwinkeleer in optima forma! Lichtvoetige begeleiding vervolmaakte dit sprankelende werk.

 

Het auditorium bleef maar enthousiast klappen zodat na het wegbrengen der Henkuzer Keken er nog een mooie toegift volgde: een Schots liefdeslied vol melancholie en verlangen. Een prachtig besluit  van het VIJFDE CONCERT van de Muziekkring Enkhuizen. Wederom een succesnummer!

 

 

LIEFHEBBER

 

Column geschreven door Liefhebber naar aanleiding van een recent concert

 

 

 

Seizoen 2014-2015

 

Ramon van Engelenhoven

Donderdag 9 oktober 2014

 

Syrène Saxofoonkwartet

Zaterdag 15 november 2014

 

Ragazze Kwartet

Woensdag  28 januari 2015

 

Lumaka Ensemble

Maandag 16 februari 2015

 

Musica ad Rhenum

Dinsdag 17 maart 2015

 

Marijje van Stralen en Gerard Bouwhuis

Donderdag 16 april 2016