Muziekkring Enkhuizen

Hťt podium voor kamermuziek in West-Friesland

Sinds 1946

Privacybeleid

 

Gehoord, gezien en beleefd in Cultureel Centrum de DROMMEDARIS in Enkhuizen, het vijfde seizoensconcert gegeven voor de Muziekkring Enkhuizen en Omstreken (sinds 1946!) door het Aristos Quartet op maandag  18 maart 2019. Het Kwartet bestaat uit Tommaso Fracaro en Dmitry Ivanov, viool, Sylvain Dessane, altviool en Otto Bakker, cello.

 

Alweer het voorlaatste concert waarbij het Aristos Kwartet een interessant Tsjechisch programma had samengesteld. Drie werken van componisten uit dat land stonden op de lessenaars: DvorŠk, Fischer (hedendaags) en JanŠcek. Voorzitter Joke Poelsma opende het concert met verve. Door een misverstand had de Drom dubbel geboekt (film en Kring) zodat  de Muziekkring en zijn publiek moesten uitwijken naar de Enzazadenzaal waar ditmaal de musici vanaf een echt podium speelden. En hoe! Wat een enthousiasme, wat een passie flonkerde daar op het zwarte toneel. Verrassend toegesproken door Dmitri Ivanov, de Russische violist: in vlekkeloos Nederlands vertelde hij een en ander over  DvorŠk en zijn werk.

Antonin DvorŠk (1841-1904 ) woonde van 1892 tot 1895 in New York, waar hij directeur van het National Conservatory of Music was. Toen hij in 1893 in Spillville zijn vakantie doorbracht, waar een grote Tsjechische gemeenschap was, componeerde hij zijn meest beroemde kwartet aldaar in 13 dagen. De vermeende pentatoniek en Indiaanse invloeden worden door veel kenners van de hand gewezen. (Dan zou dat ook gelden voor Debussy en nogal wat barokcomponisten.)  Het “Amerikaans Kwartet” in F, opus 96. *Allegro. Dat heerlijke begin van het thema dat door de alt ingezet wordt en overgenomen  wordt door de 1ste viool en verder de anderen: uitbottende lentemuziek op zijn Tsjechisch! Verstillend, smachtend, zo welluidend gespeeld, zo intens doorvoeld. De sonore cello, de alt, wederom aandachtig, zangerigheid ten top. Dan een heftiger episode, gevolgd door contemplatie. Fenomenaal samenspel. Veel onderling contact. Hun voordracht is onberispelijk, hun lichaamstaal is muziek, hun hartstocht groot.  De reprise met variaties; dromerig en dan het fascinerende slot met ťťn formidabele strijkstokstreek: een belevenis. ** Lento. Melancholiek, licht dwepend, smekend  wordt het thema geŽxposeerd, gedragen door een droefgeestig en smachtend verlangen naar rust, inkeer, schoonheid, vrede. Alle vier krijgen de gelegenheid om te excelleren in voordracht en intense expressie. De pizzicati van de cello waarna deze het thema herneemt. Een zoet einde. ***Molto vivace. 2de, alt en cello dragen de eerste maten voor van het springerige thema waarna de primarius invalt. Beurtelings speelt men het thema, soms gedrieŽn, soms als duo dan weer gezamenlijk. Fragiele 1ste, intense begeleiding van de anderen. Soms is de stemming ernstig en heftig. Echt scherzo-achtig. Na de reprise lichtvoetig en krachtig, met een sereen slot.****Finale Molto vivace ma non troppo. Het tantaliserende thema werd met grote begeestering gespeeld. Een aanstekelijke melodieŽnreeks stroomt de zaal in. Lichtvoetigheid, brille, charme zijn passende lemma’s  voor dit intrigerende werk dat op bijna opzwepende wijze uitgevoerd wordt. Er komt rust in de gelederen, pizzicati 2de viool en dan weer de aanloop naar het bruisende thema, in galop als het ware, gevolgd door ingetogenheid  en op naar de finale, het briljante einde van dit bijzondere en opzwepende deel. Luide bijvalsbetuigingen!

Pavel Fischer (*1965) Zijn vader was dirigent, zijn moeder zong in een sextetkoor. Hij richtte in 1987 het Scampa Kwartet op, waarbij hij tot 2007 eerste violist was. Zijn eerste strijkkwartet “Morava” had de premiŤre in Carnegie Hall in New York. Het Kwartet heeft o.l.v. de componist in Praag in een week de fijne nuances zich kunnen eigen maken van dit bijzondere werk! *Lento allegro. Sterk ritmische muziek, heeft iets weg van een dansfeest, van een circus: andere  klankkleuren, een totaal andere muziekdeken wordt over ons uitgespreid. De alt exposeert zijn fraaie diepe toonmogelijkheden. Volksmuzikale knipogen, zigeunerachtige snelheden en ritmes. Een abrupt slot. **Lento. Het begin is meerstemmig en enigszins droefgeestig, 2de viool fluisterzachte “trillers” de cello eloquent invallend, de 1ste helder als de wolkenloze hemel van vanavond, dansjes waarbij meteen ernstige reprimandes klinken. Sonoor spelen ze alle vier. De alt neemt met dubbelgrepen de “voorsnaar” en er volgt dan een stemmig einde. ***Allegro. Cello draagt een vlotte volkswijs voor, de 1ste violist klapt ritmisch en tegendraads , de alt op woodblock en de 2de raspt op een bijzonder grappig uitziend houten instrument, dat wel wat weg heeft van de Argentijnse carracho. Een zeer verrassend en opvallend  en ongewoon geheel met een hilarische uitwerking op de toeschouwers. ****Moderato-Adagio-Allegro en *****Allegro: gaan bijna naadloos in elkaar over. Een pianissimo begin van het viertal, bliksemsnelle nootjes van allen met geheimzinnige effecten, in het hoge register vlijmscherpe klankjes. Het zijn meer klankeffecten dan herkenbare muziek in de gangbare zin van het woord: vioolfluisteringen zou een aardige omschrijving zijn. Dit gaat weer over in kermisdeuntjes, een boerendansje, mooie ritmische pizzicati van alt en cello. Vrolijke klanken. Typerend zijn de vele climaxen zoals in romantische muziek gebruikelijk is. Een zeer bijzonder muziekwerk, wervelend en enthousiasmerend gespeeld.

Leos JanŠcek (1854-1928) had een ongelukkig huwelijk dat afstraalde op zijn vroege muziek. Zijn beide kinderen overleden vroeg. Hij richtte een orgelschool in Brno die na 1919 doorging als Conservatorium. Hij schreef o.m. zes opera’s en ontmoette in 1916 zijn Muze in de persoon van Kamila StŲsslova. Beiden ongelukkig getrouwd maar beiden gelukkig in hun nieuwe relatie die JanŠcek tot zijn mooiste werken inspireerde. Het eerste en laatste deel hebben een extatisch karakter. Otto Bakker leidde het werk in. Strijkkwartet nr 2 “Intieme brieven” waaruit Dmitry Ivanov een fragmentje voorlas. De oudere componist die tot over zijn oren verliefd was op zijn muze, een prachtige liefdesgeschiedenis opgetekend in brieven. Vooraf werd aan de hand van muziekfragmenten geÔllustreerd wat we te horen zouden krijgen. Een interessante en goede greep want er werd nogal wat in muziek verteld: over de eerste ontmoeting, hun “droomkind”met alle emoties die daarmee gepaard zouden gaan. *Andante-Con moto-Allegro. Het thema in snelle celloloopjes en breed uitwaaierende klanken. Heftige muziek die in tederheid uitloopt (1ste viool), beurtelings met solootjes van de anderen. Vriendelijker maar met onrustige ondertonen. De alt begint met een smachtende melodie en anderen vallen emotioneel bij. Vuurwerk van de cello en heel gedragen, al met al zeer ontroerende muziek die een heftige verliefdheid verraadt. **Adagio-Vivace. Van de toppen der bergen geschreeuwde liefdesverklaringen. Verheven klanken, elegisch, sonoor, vol van hartenpijn en diep geluk. Als je e.e.a. overziet (over”hoort”) is het heel onevenwichtige muziek maar dat past precies bij een verliefd gemoed, ook al in de zekerheid dat je nooit de vervulling van je wensdromen (bv een kind samen met je geliefde) zult kunnen meemaken.  Vrolijke en trieste momenten volgen elkaar in snel tempo op, steeds diep doorleefd door de musici en voor ons verbeeld. ***Moderato-Adagio-Allegro. Een dansant wiegelied, melodieus en zoet voor hun beider droomkind, zo prachtig gespeeld, zo teder verklankt! Maar ook de bevalling wordt in schokkend muzikaal jargon omgezet. Krachtige streken verbeelden de weeŽn. En natuurlijk, zoals bij elk ouderpaar, is er de angst dat het kind wat zal overkomen: “Sounds of terror”: verschrikkingen in muziek omgezet, schril en aangrijpend. ****Allegro-Andante-Adagio. Een uitgelaten vierde deel gefundeerd in de rijke Tsjechische volksmuziek. Ook hier vallen de toewijding, de interactie, het enthousiasme en het speelplezier van de vier musici op. Het is een lust voor oor en oog deze vier jonge kerels te zien en te horen musiceren. Een puntig walsachtig melodietje, dan weer zachte tonen, een uitbarsting van vuurwerk, in razendsnelle dubbelgrepen. Een spetterende aanloop naar een briljant slot. Dan: daverende ovaties, de klassieke beloning en als toegift nog eens het vierde deel van het Amerikaanse kwartet. De kers op de taart, de slagroom op de toet, de bekroning van een meeslepende muziekavond. Hulde aan musici, publiek en niet op de laatste plaats het Bestuur!

 

Liefhebber/Klaas Herman de Haan


Column geschreven door Liefhebber naar aanleiding van een recent concert

 

 

Seizoen 2018-2019

YANG YANG CAI

18 oktober 2018

 

Delta Trio  

3 november 2018

 

Carel Kraayenhof

en Juan Pablo Dobal  

29 januari 2019

 

Blokfuitensemble BRISK

13 februari 2019

 

Aristos Quartet

18 maart 2019