Muziekkring Enkhuizen

Hťt podium voor kamermuziek in West-Friesland

Sinds 1946

Privacybeleid

 

Gehoord, gezien en beleefd in Cultureel Centrum de DROMMEDARIS in Enkhuizen, het derde seizoensconcert gegeven voor de Muziekkring door CAREL KRAAYENHOF, bandoneon  en JUAN PABLO DOBAL, piano  op dinsdag  29 januari 2019.

 

Wie herinnert zich niet dat ultieme moment waarop Carel Kraayenhof met zijn ‘Adios Nonino’  de harten van heel Nederland stal tijdens het koninklijk huwelijk en Maxima zo emotioneel reageerde op deze bijzondere muziek. Sindsdien schittert de bandoneon met zijn bekendste bespeler op menig muziekpodium! En dat gebeurt ook in Enkhuizen: Samen met pianist Juan Pablo Dobal brengen zij een boeiend en afwisselend programma waarbij natuurlijk het aanvankelijk zo onbekende familielid van de concertina, de accordeon en de trekzak  de hoofdrol speelt en speelde. De uitvinder van de bandoneon heeft zijn naam aan dit aparte instrument verbonden: In 1854 ontwikkelde Heinrich Band de bandoneon uit de concertina. De warme klank maakt het bij uitstek geschikt voor het spelen van melancholisch getinte muziek zoals de Tango. Het heeft een uitzonderlijk lange balg die door de bespeler a.h.w. “gebroken” wordt op de knie om felle accenten te krijgen. In Duitsland is het lang populair geweest. Beroemd was de Bandoneonfabriek van Alfred Arnold in Carlsfeld, die 1000-en bandoneons produceerde voor o.a. de export naar ArgentiniŽ. Er waren meer dan 1000 Duitse bandoneon-verenigingen, maar door de Nazitijd, WOII en de groeiende populariteit van de makkelijker te bespelen accordeon raakte het in onbruik. In ArgentiniŽ werd het zeer populair, waarbij de bekendste speler en componist Ństor Piazzolla (1921-1992) was.

 

Voor meerdere persoonsgegevens over Kraayenhof en Dobal verwijs ik naar het programmablad en de website van de Muziekkring. Vermeldenswaard is echter nog dat Piazzolla zelf contact zocht met Kraayenhof, al in 1987. Als vervolg daarop trad hij drie maanden op in Broadway in New York. Gelauwerd met vele onderscheidingen en prijzen is hij nu in Enkhuizen beland met zijn vaste muziekgezel Juan Pablo Dobal, hetgeen gerust een bijzondere gebeurtenis genoemd mag worden. Zoals altijd opende de voorzitter Joke Poelsma het concert op prettige wijze. Ze gaf een samenvatting van de levens en merites van beide musici, noemde de titel van het Concertoptreden: Tiepo Loco, Dwaze Tijd, memoreerde de mogelijkheid om naar de MattheŁs Passie van Reinbert de Leeuw te gaan kijken i.s.m. Cinema Enkhuizen,  vroeg aandacht voor de wens voor een nieuw Bestuurslid en nodigde tenslotte de musici uit te komen spelen d.m.v. het applaus van de toehoorders.

 

Karel Kraayenhof noemde zijn instrument “een jaloerse minnares”, memoreerde beider optreden gisteren in Keulen en vertelde dat  het standbeeld van de uitvinder in Krefeld staat. Het eerste nummer dat men speelde was El Chaco van de koning misschien wel keizer van de tango: Ństor Piazzolla. Ondanks de titel bleek het een behoorlijk vrolijk stuk waarbij  de ondersteuning van de piano perfect combineerde met de indringende klanken van de jaloerse minnares. Na het stuk vertelde K. over de nieuwe cd die in de pauze verkrijgbaar was die ook de titel draagt van dit programma.

 

Het hele programma werd op uiterst sympathieke, geestige en plezierige wijze beurtelings aan elkaar gepraat door de musici, waardoor een intieme sfeer ontstond en het concert een sfeer ademde van een onderhoudend en gezellig onderonsje tussen beide partijen: de musici en het enthousiaste publiek dat aan hun lippen hing. Een eigen compositie over de machtigste vogel ter wereld, de inmiddels ook al bedreigde Condor, de vogel die nooit haast heeft. De pianist begint met een beschouwend en reflectief thema dat mooi uitgewerkt wordt. De B(andoneon) valt in en illustreert de rust en majesteit van de condor. Dan de B. solo en weer samenspel waarin de melancholie doorschemert, de P(iano) geeft stille cadensen, wegstervende klanken, felle accenten en sterke ritmiek, schrillere tonen, lange uithalen en dan een betoverende fade-out effect. Dankbaar en bewonderend applaus. Ook weer een eigen compositie over , als contrast het kleinste vogeltje ter wereld: de Kolibrie, die met zijn 100 vleugelslagen per seconde gedurig op zoek is naar zijn brandstof: de nectar die hij uit bloemen zuigt. Hoge, snelle klankjes van B. en P. verbeelden de rusteloze vlucht van het vogeltje die van bloem naar snelt. Mooi ritmisch en vrolijk, een fijn stuk.  Banjecito, een stuk met felle ritmiek en mooi puntig samenspel. Compositie van Dobal: Ode aan de Mate,  een soort theedrank die in bijna heel Latijns Amerika gezet en gedronken wordt, een opwekkend karakter heeft door de cafeÔne. In ArgentiniŽ is het de nationale drank. Ingetogen begin, waarbij  Kraayenhof gaat staan. De melodie krijgt steeds meer gestalte, er volgen bijna symfonische passages. Heel tevreden en behaaglijk klinkend. Dan komt de tango om de hoek kijken met zijn gepunteerde en strakke ritmes. Steeds dat fraaie samenspel. Een verrassend einde op een hoge en langgerekte toon. Een nieuw stuk, een Tango:  bijna symfonische muziek. Prachtig!

 

Een eigen compositie van Kraayenhof, gewijd aan zijn geliefde en tegelijk zijn manager, “Mijn Mooie Medeplichtige”: een lieflijk werk met zoete melodieŽn waarbij B. en P. elkaar a.h.w. omcirkelen, zich verstrengelen en elkaar omarmen. In 2008 maakt Kraayenhof een toer door Cuba, waar hij een ezeldrijver ontmoet die zijn dier Mas o Menos genoemd had , al naar gelang het dier zin had om de kar te trekken. In dit werkje zijn de Cubaanse en Argentijnse stijlen gemengd. Grappige muziek die de koppigheid van de muilezel illustreert, zelfs met het aankloppen op de B. Karakteristieke Cubaanse ritmes, een vrolijk en opgewekt stuk muziek. Voor de moeder van Juan Pablo schreef diens vader twee Bolero’s waarvan Dobal er een speelde, zonder tekst maar de instrumentale versie:  “Jij bent ver weg van mij.” Het is een melancholiek liefdeslied voor P. en B. Deze hommage aan zijn vader kreeg een bijzonder accent omdat drie dagen na de opname op cd hiervan zijn vader overleed op 95 jarige leeftijd.

 

Na de pauze improviseert Dobal op een wijsje van zijn zoon. Hij neemt plaats achter de vleugel en begint zijn mooie improvisatiespel. Het volgende stuk is opgedragen aan een oom van Dobal, die 15 jaar bouwde aan diens boot, die echter na de tewaterlating door de zee, de golven en de onstuimige wind werd ingepikt…De golvingen van het water zijn goed in de pianopartij te horen, de B. omlijst het geheel, vrolijk en droevig.

 

Verdulero ofwel groenteman is een sterk ritmisch stuk waarbij de B. de boventoon voert. Korte, krachtige staccati, abrupt zelfs. Aanstekelijk deze speeltrant, een heerlijk werk… Dan een compositie van Kraayenhof, Licht in het Dal,  een solo, waarbij de componist vertelde over hoe hij met anderen de Bandoneoncultuur helpt verspreiden in ArgentiniŽ, ook in verafgelegen gebieden. Het is een beschouwend werk geworden met veel zachte contrasten en met een mooi wegstervend einde. Dobal zet de Metronoom op 88, een verbeelding van het verglijden van de tijd. Toch een heel vrolijk nummer op de tikken van de metronoom; ook hier weer het dwingende tangoschema met een abrupt einde. In het werk Malambo (aangekondigd als een Argentijnse klompendans,) zijn Afrikaanse en Argentijnse ritmes en stijlen gecombineerd. Sterke basaccenten en percussie met de voeten. Een duidelijke demonstratie van de klankkleuren van de B., diepe bassen, hoge tonen, sterke ritmiek en zeer gepunteerde slotakkoorden. Een werk van de grote Pizzolla: Milonga del angel: Dans van de engel. Dobal begint, Kraayenhof gaat staan en valt in, dromerig, melancholisch. B. komt sterk naar voren. Ik zie wazige verten waarin zich dromen over liefde en leven afspelen, de hang naar een verloren geluk, de nostalgie naar het ParaÔso perdido.Wat een indringende muziek; ik hoor voor het eerst een triller, tremolo’s. Fraai pianospel. De lichaamstaal van beide musici onderstreept het geheel indrukwekkend. De laatste twee werken zijn ook van Piazzolla. Echte Tangomuziek, emotioneel, krachtig. Heerlijk. Tremolo’s met de vingers gewapperd. Een virtuoos slot. Revirado, Doorgedraaid. Tango Superior, gedreven, gepassioneerd, gevolgd door stillere passages, bespiegelingen met mooi pianospel, bijna solo. Dan echte tangoklanken, fel, virtuoos naar een verrassende climax gestuwd. Het slotapplaus, langdurig en klaterend, is aanleiding voor een bijzonder afscheid: Met een concertina en een melodica verlaten beide heren het podium en klimmen al spelend achter in de zaal naar boven om daar hun concert definitief te beŽindigen. Ditmaal geen Enkhuizer krentenmik maar een aardige verpakking met nootjes en andere versnaperingen.

 

Een fascinerend concert is ten einde gekomen. Enthousiast verlaten de gelukkige toehoorders ver na tienen de zaal. Dit concert blijft nog lang heugen. Dank aan het Bestuur voor deze geweldige avond. Op naar de volgende!

Liefhebber/Klaas Herman de Haan

.

Column geschreven door Liefhebber naar aanleiding van een recent concert

 

 

Seizoen 2018-2019

YANG YANG CAI

18 oktober 2018

 

Delta Trio  

3 november 2018

 

Carel Kraayenhof

en Juan Pablo Dobal  

29 januari 2019

 

Blokfuitensemble BRISK

13 februari 2019

 

Aristos Quartet

18 maart 2019