Muziekkring Enkhuizen

Hét podium voor kamermuziek in West-Friesland

Sinds 1946

Gehoord, gezien en beleefd in de Nutszaal Enkhuizen: CONCERT gegeven door het DUDOK KWARTET op vrijdag 13 januari 2017.

 

De Muziekkring Enkhuizen begon het nieuwe jaar weer goed met een indrukwekkend optreden van het Dudok Kwartet. Vier talentvolle jonge violisten (nou ja één idem cellist dan natuurlijk) maakten hun opwachting in de Nutszaal in Enkhuizen, nadat ze eerder deze week op 11 januari in Amsterdam in het Concertgebouw optraden met hetzelfde programma: Schubert en Sjostakovitsj, maar ook gast waren in het voorprogramma van het Zondagochtendconcert, Spiegelzaal op 8 januari. Ze timmeren lekker aan de weg deze Dudokkers: ze waren ook al gast in het Matiné-café Amsterdam op zaterdag. We boffen met zulke toppers in onze stad. Dankjewel, Bestuur van de Muziekkring Enkhuizen en Omstreken. Judith van Driel en Marleen Wester  viool, Lotte de Vries altviool en David Faber cello vormen dit nu reeds illustere kwartet. Echt moderne musici die niet meer van papier maar vanaf de laptop spelen.

 

Maar zult U zeggen: Dudok was toch de schepper van o.a. het Gemeentehuis van Hilversum…? Dat is juist maar deze man had een grote affiniteit met muziek en zei zelfs ooit “dat hij meer van componisten dan van architecten had geleerd”. Dat zegt wel wat. Nog een uitspraak van hem: “Beide disciplines ontlenen hun waarde aan de juiste maatverhoudingen”. Hij was een verwoed liefhebber die behalve zelf speelde ook componeerde. Dudok Kwartet is opgericht in 2009; men studeerde in Keulen en aan de Nederlandse Strijkkwartettenacademie, te samen 4 jaar intensieve studie. Samenwerking met Erik Bosgraaf, Hannes Minnaar Pieter Wispelwey, Quirine Viersen, Dmitri Ferschtmann Men heeft zijn/haar sporen al behoorlijk verdiend. De voorzitter opende het concert met een prettig toespraakje en een kwinkslag.

 

Als eerste werk koos Dudok voor Schuberts Strijkkwartet nr. 10 in Es gr.t. D 87, een jeugdwerk, gecomponeerd in 1813, hij was toen 16 jaar…Het werd ten doop gehouden bij Schubert thuis: zijn broers speelden viool en zijn vader cello. Hij was niet zo goed als de anderen en kreeg dus een vrij simpele cellopartij, zoals David vooraf vertelde. I. Allegro moderato. Een warm begin en dat was prettig op deze gure en stormachtige vrijdagavond: de heerlijk zangerige melodieën, waarvan je eigenlijk het beste kunt genieten met je ogen dicht, ware het niet dat je dan de visuele presentatie van het Kwartet ontgaat: hun gedreven manier van sterk lijfelijk spelen. Af een toe een zweem Mozart maar dikwijls ook al de heftigheid van de vroege Romantiek. Sterke unisono-momenten en een krachtig slot. II. Scherzo prestissimo. Een stevig scherzo, niet als 3de maar als 2de deel. Mooie lieflijke doorwerking, ländlerachtig. III. Adagio. Een beeldend en plechtig thema, fraai uitgewerkt, smaakvol gespeeld. Nogmaals een prachtig kwartet om naar te luisteren en te kijken: de toewijding, het spelplezier, het op elkaar betrokken zijn; uitbundig soms, dan weer haast fluisterend musiceren. IV.  Allegro. Schubert schreef een vrolijk en opgewekt slot aan dit kwartet, door de leden van Dudok vol overgave en schwung neergezet. Af en toe een vleugje serieuze melancholie. De krachtige unisono reprise van het thema werd mooi en strak neergezet. Een zangerige coda. De intense beleving van deze vier jonge musici deed me denken aan de bevlogen kwartetspelers in de film met Philip Seymour Hoffman: “A late Quartet”.

 

Aangename verrassing: er kwamen  een paar werken van Sjostakovitsj die niet  op het programmablad stonden. De verbinding met Schubert was dat beide componisten veel muziek om den brode schreven, amusementsmuziek dus. Vier Préludes opus 34, de nrs 10, 15,16 en 24. Bewerkt door Ziganov, en door Judith van Driel voor strijkkkwartet. Sterk wisselend van karakter, het ene serieus, de andere leken wel circusmuziek, clownesk. In elk geval verrassend en weinig gehoord vermoed ik in de concertzaal. Èn nog Twee Stukken voor Strijkkwartet uit 1931: Elegie en Polka. Echt Sjostakovitsj.: hard, fel, lieflijk…

 

Ook na de pauze werden we weer verrast door het Kwartet: J. Strauss Vater: Wiener Gemüthswalzer opus 116 (in een arrangement voor kwartet door David Faber). Vrolijke Weense ¾ klanken strooiden de vier musici de zaal in. Niemand had zin in een dansje zoals David uitnodigde, maar misschien durfde men dat ook niet… Het had een hoog en verstrooiend-Ländler-gehalte en was buitengwoon aangenaam om naar te luisteren. En dan het pièce-de-résistance van avond: het Vijfde Strijkkwartet van Sjostakovitsj, nr 5, opus 92. Dit magistrale werk dat hij eerst na de dood van Stalin durfde uit te voeren is even hartverscheurend als aandoenlijk. Het is buitengewoon emotioneel van karakter en schildert in feite de gemoedstoestand van de componist na zoveel jaren zuchten en bukken onder het Sowjet Regime. Een biecht dus. De drie delen gaan in elkaar over: Allegro non troppo, Andante en Moderato.  Een heel rustig, haast harmonisch begin maar daarna barst het los: heftige muziek die je doet beseffen dat het leven niet eenvoudig is/was. Reprise van de rust en de beschouwelijkheid, allengs weer krachtiger. Opvallend de diepe concentratie en de hartstocht waarmee de kwartetleden speelden; af en toe leek de muziek bij hen fysieke reacties van angst en pijn op te roepen. In een strak tempo, nu eens rustig dan weer opzwepend, roepend, schreeuwend (Edward Munch…), staccato, door merg en been zwiepende klanken, 1ste violiste con sordino, begeleid door de pizzicati van de anderen.

 

Heel fragiele, ijle klanken omzweven de aandachtige toehoorders, de cello zwijgt. Dan spelen allen met sordien. Melancolieke muziek; zo zacht, zo innig, zo triest, zo troostend, zo stil…Eigenlijk zeer spannende muziek die iedereen in zijn greep had: een muisstille zaal, niemand hoestte of kuchte, men hield haast de adem in om dit ragfijne weefsel van klanken in zich op te nemen en vooral niet te verstoren. Cello strijkt en tokkelt gelijktijdig, bijzonder!. De overgang naar het derde deel gaat rustig: sordien af, een wat luchtiger thema komt aan het licht dat weer overgaat in serieuzer klankwerk: weer dat hupse wijsje maar dat verdrinkt in schrille schreeuwen, haast gejammer. Indrukwekkend, de hartstocht in de muziek en in de spelers. Is het  gesublimeerd verdriet, verwerkte woede die deze klanken bevatten? Weer die luchtige klanken en dan tenslotte de bezinning, dit web van zuivere, fijne, ijle, inkerende klankmuziek, een wonder dat sterft in vrede. Lang bleven de strijkstokken zweven boven de instrumenten, ongewoon lang duurde het voordat het haast ingetogen applaus opklaterde. Een ongelooflijke ervaring!

 

Opnieuw dank aan het Bestuur voor de programmering van dit concert van

LIEFHEBBER


Column geschreven door Liefhebber naar aanleiding van een recent concert

 

 

Seizoen 2016-2017

 

Duo Smits en Van Regteren Altena

Maandag 3 oktober, 2016

 

SYRÈNE Saxofoonkwart Zaterdag 12 november 2016

 

DUDOK KWARTET  

Vrijdag 13 januari 2017.

 

NEDERLANDS BARYTON TRIO

Woensdag 15 februari 2017.

 

Marietta Petkova

Maandag 6 maart 2017

 

THE HAGUE STRINGTRIO

Donderdag 6 april 2017