Muziekkring Enkhuizen

Hét podium voor kamermuziek in West-Friesland

Sinds 1946

Privacybeleid

 

Gehoord, gezien en beleefd in de DROMMEDARIS in Enkhuizen, gegeven voor de Muziek-kring een concertoptreden door pianiste Klára Würtz op zaterdag 18 november 2017.

 

Daar stond de Yamaha-vleugel al te wachten, zwartglanzend en verwachtingsvol wie zijn (of haar) toetsen zou gaan beroeren deze zaterdagavond in november. Dat was niemand minder dan meesterpianiste Klára Würtz, geboortig uit Hongarije, waar ze piano studeerde (al op heel jonge leeftijd) maar ook jarenlang koormeisje was in een ijzerenheinig geleid kinderkoor. Ze studeerde bij o.a. György Kurtàg, won heel wat prijzen en onderscheidingen, trad op met o.a. Emmy Verhey en Dmitri Mahktin en Janine Jansen, richtte het Pianotrio Amsterdam op samen met Berkhemer en David. Ze woont sinds 1996 in Nederland want ze trouwde met Pieter van Winkel, die werkzaam is als artistiek directeur van Brilliant Classics, voor welk label zij alle pianosonates van Mozart opnam in 1998. Klára Würtz speelde in New York, Salzburg en op vele plaatsen in de VS, Canada, Duitsland en Nederland. Ze vertolkt graag werken uit de klassieke en romantische periode van de muziekgeschiedenis: Mozart, Van Beethoven, Schubert, Schumann, Brahms, Tsjaikovski. En soms neemt ze haar hond mee op het podium…

 

Deze avond stond in het teken van klavierreus en begenadigd componist Ludwig van Beethoven. Maar liefst vier sonates prijkten op het programma waaronder populaire als Mondschein en Pathétique en de laatste pianosonate opus 11, nr. 32. Fijn was ook dat een zeer vroege sonate te beluisteren viel, nl de 3de, opgedragen aan leermeester Joseph Haydn, met wie hij het overigens niet erg goed kon vinden. Haydn vond de jonge Van Beethoven veel te emotioneel, te onbeheerst en te rauw in gedrag en in zijn muziek en begeleidde de jongeman slordig. Met Johann Schenk als tutor lukte dat beter. Overigens heeft de zeer jonge Ludwig nog opgetreden voor stadhouder Willem V, in 1781. (hij was toen dus 11 jaar!)

 

In het pakkende openingswoord van de voorzitter Joke Poelsma citeerde zij de woorden van Hans von Bülow, gevreesd en bewonderd 19de eeuw muziekcriticus: “Schreef Bach met zijn Wohltemperirte Clavier het Oude Testament van de muziekgeschiedenis, de pianosonates van Beethoven zijn het Nieuwe!” Ook maakte ze gewag van de masterclass die de pianiste des middags in De Olifant had gegeven aan jonge wat meer gevorderde pianisten van de muziekschool. Een bijzondere ervaring: De meester(es) en de leerlingen zo aan het werk te zien. De jonge pianisten tussen de 10 en 14 jaar werden op een zeer stimulerende manier aangespoord zo te spelen dat de componist tevreden zou zijn geweest. Het aardige is dat je de stukken hoorde veranderen door haar aanwijzingen.nHet was een feestje voor kinderen en belangstellenden.

 

In het avondoptreden van Klára Würtz werd weer eens duidelijk wat de magie is van een levensechte uitvoering. Elke andere (cd, spotify, LP, radio, tv) valt daarbij in het niet. Het opkomen van de artiest (in een fraai gesneden fluwelen broekpak), het begroeten door het publiek, de concentratie als ze aan de vleugel plaatsneemt en a.h.w. even in trance gaat: het draagt allemaal bij aan een onvergetelijke concertervaring op deze 18de november.  Sonate nr. 3 in ckl opus 2/3. Allegro con brio: en meteen in de Beethoven-modus: krachtig, helder, gedecideerd spel. Het Haydn-achtige thema werd Beethoveniaans uitgewerkt maar toch keek zijn leermeester verbaasd en glimlachend mee om de hoek. Con brio: met brille en die spatte uit Klára’s handen. De reprise en de doorwerking werden heel fraai gespeeld. Adagio: een  fluisterend, haast aarzelend en plechtig begin, bespiegelend, teder. De kruisgrepen, krachtige bassen, sonoor neergezet, mooi omspeeld. Het psalmodiërende thema werd gevoelig herhaald, serene rust. 3. Scherzo: een pittig scherzo en weg is Haydn! Beethoven in al zijn glorie komt glanzend aan het licht.  Allegro assai. De meesterpianiste slaat zelf haar muziekbladen om met een kort, snel en heftig gebaar. Een dansant thema parelt door de Dromzaal. Wat een technische vaardigheid: om diep respect voor te hebben. Even weer in rustiger vaarwater. Klára beklaagde zich ooit over haar (te) korte pink maar daar was niets van te merken of te zien! Heerlijke en zelfs dubbele trillers: een feestje om te zien en te horen.   

 

Sonate opus 27/2 in cis klein: de Mondscheinsonate, opgedragen aan gravin Guicciardi. De naam gaf de  dichter Rellstab eraan in 1832. Adagio sostenuto:  Het overbekende thema wist ze een mooie lading te geven, weemoed, kracht, berusting en fluisterstilte…Een prachtig ‘sostenuto’ dus. Het publiek hield de adem in bij deze verstilde muziek. Het was  bijzonder haar handen, haar vingers de toetsen zo te zien liefkozen en beroeren. Allegretto: even in een heel andere stemming: tegelijk pittig en poëtisch.

Maar dan barstten Klára en Ludwig los in een weergaloze rit door de steppen van  het muzikale landschap. Fantastisch! De steeds kleine melodische veranderingen in het stormthema, zo bijzonder om te mogen beleven. In de linkerhand de geruststelling, in de rechter de onrust, het ongeduld. Het norse, het kortaffe:  wat een stemmingen passeren de revue: het heldhaftige, het poëtische, het pathetische…Toch schreef Beethoven zelf over de Mondschein: “Men heeft het maar steeds over mijn sonate in cis, ik heb toch waarachtig wel betere stukken geschreven!”  Nou ja dat is dan om  weer even  op aarde terug te keren zullen we dan maar zeggen en om te relativeren…

 

Na de geanimeerde pauze stond ons nog zo’n Beethovenmonument te wachten, de Pathétique, ofwel  de Sonate in c kl opus 13. Van Beethoven laat al gauw de vierdelige vorm los en schrijft sonates in drie delen. Zijn laatste is zelfs tweedelig. Allegro di molto e con brio. De bijzondere inzet van deze sonate neemt je meteen mee in het Beethovenrijk van steeds wisselende stemmingen en die volgen elkaar in snel tempo op. Van ingetogen naar haast beangstigend en heftig. Klára haalde alles uit de Yamaha en dat was heel veel. Staccato, maestoso, con brio, dreigend, donker dan weer klaterende toonfonteinen; de bekende kruisgrepen en de verstilling: weergaloos. Adagio cantabile: het bijna even bekende thema van het adagio werd ingetogen en met zangerige precisie gespeeld. Gelukkig wordt het meermalen herhaald zodat je er  opnieuw van kunt genieten.: het zijn hemelse klanken. Rondo, allegro: Het frisse thema speelde ze krachtig en elegant en fraai uitgewerkt. In een intermezzo toonde Klára voor de zoveelste keer haar kunnen: een ongelooflijke vingervlugheid. Haar interpretatief vermogen is groot en breed.

 

Beethovens laatste pianosonate nr 32 in c kl. Opus 111. Maestoso Allegro con brio e appassionato: Een donker begin met name aan de baskant. Grootse passages, hier is klavierleeuw Beethoven aan een van zijn heftigste stukken bezig. Klára geselde de vleugel met beide handen. Schuberts Atlasmotief (uit het gelijknamige lied) springt helder en hevig naar voren en keert steeds terug: een titanenstuk! Uitbarstingen, intieme taferelen maar de heftigheid overheerste. Arietta. Adagio, molto semplice e cantabile: Plechtig en ingehouden klonk het adagio. Vroom en eenvoudig leek het, eigenlijk zo’n enorm contrast met het vorige. En dan, opeens een haast hups stuk, syncopisch, steeds krachtiger, haast jazzy-avant-la lettre, fascinerend. Zacht-murmelende en mijmerende passages,  als klokjes klinkend: langdurige trillers monden uit in een pastoraal aandoend stuk. De langdurige aanloop naar het einde is van een grootse inventiviteit. Het einde: sereen, dromerig, een vroege zwanenzang?

 

Langdurig applaus golfde door de zaal. Men was onder de indruk en dat was de pianiste duidelijk zelf ook. Ze ontving de Enkhuizer krentenmik als afsluiting van het optreden en nu volgt hier een groot compliment voor het Bestuur dat dit concert koos en mogelijk maakte. Hulde. Op naar het volgende concert in januari!

 

LIEFHEBBER


Column geschreven door Liefhebber naar aanleiding van een recent concert

 

 

Seizoen 2017-2018

Berlage Saxophone Quartet

donderdag 12 oktober 2017

 

Klára Würtz

zaterdag 18 november 2017

 

Karin Strobos, Felicia van den End en Daria van den Bercken

woensdag  14 februari 2018.

 

"Chamber Philharmonic of Europe"

maandag  19 maart 2018.

 

Schulhoff Trio

donderdag  19 april 2018.